Iranian Journal of Ceramic Science & Engineering

fa کانی‌شناسی و بررسی شرایط پخت آجرهای تاریخی چغازنبیل Mineralogy and consideration of backing conditions of Chogha Zanbil historical bricks سراميک‌هاي زیستی (بیوسرامیک‌ها) Bioceramics پژوهشي Research <h1 dir="RTL" style="text-align: justify;">آجرهای بکار رفته در بنای تاریخی چغازنبیل شامل آجرهای ساده، کتیبه‌دار و لعاب‌دار و همگی متعلق به دوره عیلامی می‌باشند (قرن 13 پیش از میلاد). این مجموعه تاریخی در استان خوزستان واقع شده است. طیف رنگی بدنه آجرها زرد، قهوه ای،  قرمز و سبز- آبی با ابعاد 10×35×35 و 8×5/37×5/37 سانتیمتر هستند. بعضی از آن‌ها نیز دارای چندلایه رنگی قرمز و قهوه‌ای بامغز سیاه می‌باشند. برخی از این آجرها علیرغم گذشت زمان و فرسایش محیطی همچنان از استحکام و سختی نسبتاً خوبی برخوردار هستند. دما و شرایط پخت این آجرها یکی از سوالات مطرح در زمینه باستان‌سنجی بوده است. از طرف دیگر ساخت آجرهای جدید برای عملیات مرمتی این مجموعه به اطلاعات فنی مربوط به آجرهای تاریخی نیاز دارد. به همین دلیل پس از نمونه‌برداری از آجرهای مختلف تاریخی، مطالعات شیمیایی و کانی‌شناسی آن‌ها با استفاده از روش‌های XRD، FT-IR و تجزیه شیمیایی (شیمی تر) صورت گرفت.  نتایج مطالعات نشان می‌دهد که وجود مقادیر کافی کانی‌های کلسیت و دولومیت همراه با سیلیس آمورف ریزدانه در خاک اولیه باعث تشکیل فازهای پیروکسن همچون دیوپسید در دمای پایین حدود 700 درجه سانتیگراد در برخی آجرها شده‌اند که استحکام و سختی بیشتر آن‌ها را موجب شده است. از طرف دیگر کوره‌های اولیه با سوخت چوب به دلیل عدم کنترل دما و شرایط اتمسفری آن‌ها موجب تنوع کیفیت و رنگ ناشی از محیط‌های اکسید و احیا در آن‌ها شده است. استفاده از کاه در خشت‌های خام علاوه بر جلوگیری از ترک خوردن بدنه‌های خام به هنگام خشک شدن به مغز پخت شدن آن‌ها کمک کرده است بااین‌وجود سوخت ناقص آن‌ها و حبس شدن ترکیبات کربنی در بعضی از بدنه‌ها باعث عیب "هسته سیاه" در آن‌ها شده است.    </h1> The backed bricks applied in Chogha Zanbil historical building are simple, glazed and beard with inscription types, and all are from Elamite era (13th century BC). This Elamit complex has been located in the Khuzestan province of Iran. The body colors of the bricks include yellow, brown, red and green-blue and they have the dimensions 10 cm× 35 cm× 35 cm and 8 cm× 37.5 cm× 37.5 cm. Despite, the bricks suffered environmental deteriorations over thousands of years, some of them have relative high hardness and they are still strength. The firing temperature and the baking condition of the bricks is one of the questions posed in Archaeometry. On the other hand, making the new bricks for the restoration purposes of the building requires the technical information about historical ones. Hence, after sampling the various historical bricks, chemical and mineralogical studies carried out by using XRD, FT-IR and chemical analysis (wet chemistry).The studies have shown that adequate amounts of Calcite and Dolomite with fine amorphous silica caused pyroxene phases such as Diopside at a low temperature around 700 oC in some bricks, which has made them more strength. The various color and quality of the bricks is due to lack of temperature control and atmospheric conditions in the preliminary kiln with wood fuel. The use of straw fibers in raw materials prevented cracking over drying and backing. The plant fibers also helped to back the core parts of bricks however incomplete combustion of carbon compounds and imprisonment of soot in the body, causing the defect "Black core" in them.  چغازنبیل, آجر, دمای پخت آجر, اکسید آهن, دولومیت, پیروکسن, کانی‌شناسی brick, firing temperature, Iron oxide, Dolomite, Pyroxene, FT-IR, XRD 0 0 http://ijcse.ir/browse.php?a_code=A-10-279-2&slc_lang=fa&sid=1 منیژه هادیان دهکردی m_hadian@yahoo.com 10031947532846003279 10031947532846003279 Yes